Week zonder speen

• Vraag jezelf af: “Ben ik als ouder klaar om consequent te stoppen met de speen?”
  Dat is vaak belangrijker dan de vraag of je kind er klaar voor is. Met jouw steun, duidelijke afspraken en wat extra aandacht kunnen veel peuters meer dan je denkt.

  Natuurlijk zijn er wel signalen dat je kind er klaar voor is. Bijvoorbeeld als de speen steeds vaker uit de mond valt tijdens het slapen. Maar veel kinderen laten deze signalen niet zien en stoppen is dan tóch mogelijk.

  Lees ook het artikel: Hoe weet ik of mijn kind klaar is om te stoppen met de speen?

Dat is heel normaal. Veel peuters begrijpen nog niet waarom ouders stoppen met de speen belangrijk vinden. Een peuter denkt vaak heel anders dan een volwassene. Voor jou gaat het misschien over de mondontwikkeling en de tanden. Voor je kind is de speen vooral iets dat fijn, vertrouwd en veilig voelt.

Daarom hoeft je kind niet volledig te begrijpen waarom de speen weggaat. Als ouder mag jij die beslissing nemen. Net zoals je kind niet altijd begrijpt waarom tandenpoetsen nodig is, waarom het een autostoel moet gebruiken of waarom het op tijd naar bed moet.

Dat betekent niet dat je je kind moet overvallen. Het helpt juist om uit te leggen wat er gaat gebeuren. Je kind is tenslotte al zijn hele leven gewend aan de speen. Hij heeft misschien nog nooit bedacht dat hij ooit moet stoppen met de speen! Maar verwacht niet dat je kind eerst overtuigd moet raken, voordat je kunt stoppen.

Lees ook het uitgebreide artikel: Hoe kan ik mijn peuter voorbereiden op stoppen met de fopspeen?

Nee, zeker niet. We horen veel succesverhalen van kinderen die tussen de 6 en 11 maanden al gestopt zijn met de speen. Je kunt bijvoorbeeld merken dat de speen vaak uit de mond valt en je vaak de speen terug moet geven aan je kind. Vaak gaat je kind dan rustiger slapen als hij niet meer gewend is aan een speen. De natuurlijke zuigbehoefte is ook al afgenomen bij 6 maanden. Als je kind ouder wordt, is hier nog meer gewend geraakt aan zijn speen en krijgt hij een sterkere eigen mening. Stoppen bij 2 of 3 jaar is dus vaak niet makkelijker dan bij 1 jaar.

Er zijn meerdere vormen van afhankelijkheid.

Sommige kinderen zijn fysiek afhankelijk van de speen. Zij gebruiken het zuigen om rustig te worden in hun lijf of juist om zichzelf actiever te maken. Dit zijn vaak kinderen die bijvoorbeeld ook moeilijk stil kunnen zitten, veel wiebelen of juist vaak hangerig zijn.
Sommige kinderen zijn emotioneel sterk afhankelijk van de speen. Dat merk je doordat het kind bij emoties (boos, verdrietig, bang) direct om zijn speen vraagt.
En soms is het niet zozeer afhankelijkheid, maar een sterke gewoonte. Ze pakken hem automatisch tijdens tv-kijken, in de auto, bij vermoeidheid of zodra ze thuiskomen. Dan is er niet altijd sprake van een sterke emotionele of lichamelijke behoefte. De speen hoort gewoon bij vaste momenten van de dag.

Een geruststelling: Een kind dat erg afhankelijk lijkt van de speen, kan vaak toch stoppen. Een kind dat heel afhankelijk is van de speen, heeft vaak wel meer ondersteuning nodig om te stoppen met de speen.

Algemene tip:
Bereid je kind voor
Praat vooraf over het afscheid van de speen. Lees boekjes en vertel wat er gaat gebeuren. Het boek Silas slaapt zonder speen kan hier goed bij helpen. Het komt met een aftelkalender om twee weken toe te leven naar het afscheid.

Lees ook het uitgebreide artikel met tips over fysieke en emotionele afhankelijkheid en  gewoontevorming: Mijn kind is heel erg afhankelijk van zijn speen… Hoe kunnen we dan stoppen?

De speen heeft een functie voor je kind. Hij heeft aangeleerd om de speen te gebruiken voor bijvoorbeeld troost, rustig worden, in slaap vallen, etc. Afscheid nemen van de speen betekent ook andere manieren van troost aanleren. Daar heeft je kind in het begin meer hulp bij nodig van een volwassene. Dat is niet erg, maar je moet er vaak wel wat extra tijd en aandacht aan geven.

Zuigen werkt kalmerend en troostend. Je kind heeft dus geleerd om de speen te gebruiken als troost, om rustig te worden of in slaap te vallen. Het is ook een gewoonte geworden om op die momenten de speen te gebruiken. Kinderen hechten (net als alle mensen eigenlijk) aan gewoonten en rituelen.

Tussen de drie en zes maanden neemt de natuurlijke zuigbehoefte al flink af. Soms kunnen kinderen dan al stoppen, en anders is bijvoorbeeld tussen de negen en twaalf maanden ook een goed moment, omdat de tanden dan doorkomen. Is jouw kindje deze leeftijd al voorbij, dan geldt: hoe eerder je kunt stoppen, hoe beter.

Je hebt vast gehoord dat veel ouders het kind een cadeau geven in ruil voor de ingeleverde spenen. Is dit aan te raden? Het is de vraag of dit een beloning is. Je kunt het ook zien als: samen de mijlpaal vieren. Daar kan een cadeau bij horen, of een feestelijk moment samen, zoals een ijsje gaan eten. Bedenk wat bij jullie past, sommige ouders belonen liever niet in de opvoeding, andere ouders zetten regelmatig beloningen in.  Besef dat beloningen vooral werken als het kind er zelf aan toe is. Een beloning in het vooruitzicht stellen, kan dan het laatste zetje geven. Als je een beloning langere tijd inzet, werkt het uiteindelijk steeds minder goed.

Een beloning is dus zeker niet noodzakelijk. Stilstaan bij de mijlpaal kan ook op andere manieren. Hang de spenen aan de slinger en maak mooie foto die jullie daarna aan opa en oma laten zien. Geef je kind een oorkonde of diploma voor in z’n plakboek of verzin zelf iets creatiefs!

Stoppen met de fopspeen is een grote mijlpaal voor je kind. Daar mogen jullie samen bést even bij stil staan! Dat hoeft niet per se met een cadeau (mag natuurlijk wel). Hang de spenen aan de slinger en maak mooie foto die jullie daarna aan opa en oma laten zien. Geef je kind een oorkonde of diploma. Eet iets lekkers waarvoor je kind al z’n tanden en kiezen én z’n lippen gebruikt: een tapasbordje met rauwe wortels, gedroogd fruit, crackers en een smoothie met een rietje!

Wat is beter, in één keer stoppen of langzaam afbouwen? In de meeste gevallen is geleidelijk afbouwen natuurlijk. Als je baby minder dutjes gaat doen, zal hij waarschijnlijk ook minder speen nodig hebben. Als je kind begint te praten, zal hij de speen ook steeds vaker uit de mond halen. Zodra de tanden door zijn, beperkt je de fopspeen het liefst tot een minimum. Bijvoorbeeld voor het inslapen en daarna haal je de speen weer uit de mond.

Zijn er voor jouw kind nog helemaal geen regels, maar mag hij de hele dag door de speen wanneer hij wil? Dan is de stap naar helemaal stoppen te groot om in één keer te nemen. Spreek eerst af op welke momenten de speen nog mag. En verminder het stap voor stap, bijvoorbeeld alleen nog in de auto en in bed, daarna alleen nog in bed, daarna alleen nog ’s nachts.
Wel is de laatste stap het grootst: slapen zonder speen. Hierbij kan het boek Silas slaapt zonder speen helpen. Je koopt het hier: https://www.volmondiglogopedie.nl/webshop

Sommige ouders stoppen eerst met het middagslaapje, andere ouders stoppen eerst ’s nachts en stoppen als laatste met het middagslaapje. Dit is slim om te doen als je denkt dat je kind géén middagslaapje meer zal doen, wanneer je de speen wegneemt.
De laatste stap zul je uiteindelijk toch in één keer moeten nemen: de spenen gaan WEG. Hoewel je daar dus geleidelijk naartoe hebt gewerkt, zal het toch voelen als een grote stap…!

Hang samen de spenen aan de slinger van Silas of gooi ze in de vuilnisbak. Bespreek met je kind hoe het avondritueel eruit zal zien: dit is voorspelbaarheid.

Houd er rekening mee dat in slaap vallen langer kan duren dan gewoonlijk. Neem de tijd. Het kan helpen als je kindje moe genoeg is op het moment dat je aan het avondritueel begint. Maak het voorleesmoment langer dan normaal, zodat je kindje goed moe wordt. Zorg dat je zelf naar de wc geweest bent en voldoende gegeten en gedronken hebt. Zo kun je je focussen op je kind. Want hij zal je waarschijnlijk meer en langer nodig hebben dan normaal. Bedenk samen manieren die kunnen helpen om in slaap te vallen, zoals een massage, liedjes zingen, een extra boekje, wrijven over de rug, etc.

Lees ook het uitgebreide artikel: hoe bereid ik mijn peuter voor op het stoppen met de speen? https://www.volmondiglogopedie.nl/hoe-kan-ik-mijn-peuter-voorbereiden-op-stoppen-met-de-fopspeen/

Probeer te bedenken wat de speen betekent voor jouw kind. Is het een hulpmiddel bij ontspannen, of bij slapen? Helpt het je kind bij grote emoties? Dat zijn dus de momenten waarvoor je alternatieven kunt bedenken. Vaak ben jij als ouder zélf de vervanging van de speen. De speen heeft tijdelijk een functie van jou overgenomen, bijvoorbeeld een troostfunctie. Jouw kind wil graag door jou getroost of gekalmeerd worden. Of je kind zal misschien tijdelijk wat meer nabijheid nodig hebben om in slaap te vallen. Je kunt er wat langer bij blijven zitten, over zijn rug aaien, liedjes zingen, zijn hand vasthouden… Kijk wat bij jullie past. Naarmate je kind meer gewend is zonder speen, kun je deze extra hulp vaak weer afbouwen.
Als alternatief voor de speen helpt soms ook een doekje of een knuffeltje. Misschien heeft je kind hier zelf ook ideeën over?

Lees ook het uitgebreide artikel: Mijn kind is heel erg afhankelijk van zijn speen, hoe kunnen we dan stoppen? https://www.volmondiglogopedie.nl/mijn-kind-is-heel-erg-afhankelijk-van-zijn-speen-hoe-kunnen-we-dan-stoppen/

Je kind heeft er misschien nog nooit bij stil gestaan dat de fopspeen ooit weg zal moeten. Hij heeft die tenslotte al zijn hele leven. Het is dus wel zo eerlijk om – op het niveau van een peuter – wat uitleg te geven.

Vertel bijvoorbeeld: “Jij hebt een speent om makkelijker in slaap te vallen. Maar papa en mama denken dat het je nu wel lukt om zelf rustig te worden en dan in slaap te vallen, ook zonder speentje. Dus we gaan dit samen oefenen. We plakken deze stickers / kleuren deze speentjes en in als het vol is, doen we de spenen weg.”

Je hoeft de speen niet impliciet of expliciet af te keuren. Bijvoorbeeld “spenen zijn voor baby’s” of “spenen zijn slecht”. Benader het positief: “slapen zonder speen is goed voor je tanden”.