
Doe jij mee als ouder?
Van harte welkom! Op deze pagina vind je informatie over de Week zonder Speen en een heleboel tips!
Wat is de Week zonder Speen?
Het is een initiatief van Volmondig Logopedie. De bedoeling is dat in één week 1000 peuters in Nederland gaan stoppen met hun speen. Organisaties in Nederland hangen een spenenslinger op in hun wachtkamer of op de peutergroep. En ze nodigen jou als ouder uit om mee te doen!
Als het goed is, ben je uitgenodigd via het kinderdagverblijf, consultatiebureau, tandarts- of logopediepraktijk van je kind. Leuk dat je hier bent!
Dit ga jij met je peuter doen tijdens de Week zonder Speen
1) Lees het boek Silas slaapt zonder speen om je kind voor te bereiden op het stoppen met de speen. Je koopt het boek hier, of leent het in de bibliotheek.
2) Plak met je kind 14 dagen lang stickers op de aftelkalender of kleur elke dag één speen in op de kleurplaat-aftelkalender (hier te downloaden).
3) Luister elke dag naar de Silas – peuterpodcast en luister het Silas – lied
4) Lever op of rond 5 oktober 2026 de speen in. De deelnemende organisaties laten zelf weten hoe hun inlevermoment eruit ziet. Ze geven je kind een Silas-diploma in ruil voor de spenen, en misschien ook nog wel een klein cadeautje.
5) Deel jullie spenenslinger op Instagram en tag @volmondiglogopedie
Heel veel plezier en succes!
Je hebt vast gehoord dat veel ouders het kind een cadeau geven in ruil voor de ingeleverde spenen. Is dit aan te raden? Het is de vraag of dit een beloning is. Je kunt het ook zien als: samen de mijlpaal vieren. Daar kan een cadeau bij horen, of een feestelijk moment samen, zoals een ijsje gaan eten. Bedenk wat bij jullie past, sommige ouders belonen liever niet in de opvoeding, andere ouders zetten regelmatig beloningen in. Besef dat beloningen vooral werken als het kind er zelf aan toe is. Een beloning in het vooruitzicht stellen, kan dan het laatste zetje geven. Als je een beloning langere tijd inzet, werkt het uiteindelijk steeds minder goed.
Een beloning is dus zeker niet noodzakelijk. Stilstaan bij de mijlpaal kan ook op andere manieren. Hang de spenen aan de slinger en maak mooie foto die jullie daarna aan opa en oma laten zien. Geef je kind een oorkonde of diploma voor in z’n plakboek of verzin zelf iets creatiefs!
Stoppen met de fopspeen is een grote mijlpaal voor je kind. Daar mogen jullie samen bést even bij stil staan! Dat hoeft niet per se met een cadeau (mag natuurlijk wel). Hang de spenen aan de slinger en maak mooie foto die jullie daarna aan opa en oma laten zien. Geef je kind een oorkonde of diploma. Eet iets lekkers waarvoor je kind al z’n tanden en kiezen én z’n lippen gebruikt: een tapasbordje met rauwe wortels, gedroogd fruit, crackers en een smoothie met een rietje!
Wat is beter, in één keer stoppen of langzaam afbouwen? In de meeste gevallen is geleidelijk afbouwen natuurlijk. Als je baby minder dutjes gaat doen, zal hij waarschijnlijk ook minder speen nodig hebben. Als je kind begint te praten, zal hij de speen ook steeds vaker uit de mond halen. Zodra de tanden door zijn, beperkt je de fopspeen het liefst tot een minimum. Bijvoorbeeld voor het inslapen en daarna haal je de speen weer uit de mond.
Zijn er voor jouw kind nog helemaal geen regels, maar mag hij de hele dag door de speen wanneer hij wil? Dan is de stap naar helemaal stoppen te groot om in één keer te nemen. Spreek eerst af op welke momenten de speen nog mag. En verminder het stap voor stap, bijvoorbeeld alleen nog in de auto en in bed, daarna alleen nog in bed, daarna alleen nog ’s nachts.
Wel is de laatste stap het grootst: slapen zonder speen. Hierbij kan het boek Silas slaapt zonder speen helpen. Je koopt het hier: https://www.volmondiglogopedie.nl/webshop
Sommige ouders stoppen eerst met het middagslaapje, andere ouders stoppen eerst ’s nachts en stoppen als laatste met het middagslaapje. Dit is slim om te doen als je denkt dat je kind géén middagslaapje meer zal doen, wanneer je de speen wegneemt.
De laatste stap zul je uiteindelijk toch in één keer moeten nemen: de spenen gaan WEG. Hoewel je daar dus geleidelijk naartoe hebt gewerkt, zal het toch voelen als een grote stap…!
Hang samen de spenen aan de slinger van Silas of gooi ze in de vuilnisbak. Bespreek met je kind hoe het avondritueel eruit zal zien: dit is voorspelbaarheid.
Houd er rekening mee dat in slaap vallen langer kan duren dan gewoonlijk. Neem de tijd. Het kan helpen als je kindje moe genoeg is op het moment dat je aan het avondritueel begint. Maak het voorleesmoment langer dan normaal, zodat je kindje goed moe wordt. Zorg dat je zelf naar de wc geweest bent en voldoende gegeten en gedronken hebt. Zo kun je je focussen op je kind. Want hij zal je waarschijnlijk meer en langer nodig hebben dan normaal. Bedenk samen manieren die kunnen helpen om in slaap te vallen, zoals een massage, liedjes zingen, een extra boekje, wrijven over de rug, etc.
Lees ook het uitgebreide artikel: hoe bereid ik mijn peuter voor op het stoppen met de speen? https://www.volmondiglogopedie.nl/hoe-kan-ik-mijn-peuter-voorbereiden-op-stoppen-met-de-fopspeen/
Probeer te bedenken wat de speen betekent voor jouw kind. Is het een hulpmiddel bij ontspannen, of bij slapen? Helpt het je kind bij grote emoties? Dat zijn dus de momenten waarvoor je alternatieven kunt bedenken. Vaak ben jij als ouder zélf de vervanging van de speen. De speen heeft tijdelijk een functie van jou overgenomen, bijvoorbeeld een troostfunctie. Jouw kind wil graag door jou getroost of gekalmeerd worden. Of je kind zal misschien tijdelijk wat meer nabijheid nodig hebben om in slaap te vallen. Je kunt er wat langer bij blijven zitten, over zijn rug aaien, liedjes zingen, zijn hand vasthouden… Kijk wat bij jullie past. Naarmate je kind meer gewend is zonder speen, kun je deze extra hulp vaak weer afbouwen.
Als alternatief voor de speen helpt soms ook een doekje of een knuffeltje. Misschien heeft je kind hier zelf ook ideeën over?
Lees ook het uitgebreide artikel: Mijn kind is heel erg afhankelijk van zijn speen, hoe kunnen we dan stoppen? https://www.volmondiglogopedie.nl/mijn-kind-is-heel-erg-afhankelijk-van-zijn-speen-hoe-kunnen-we-dan-stoppen/
Je kind heeft er misschien nog nooit bij stil gestaan dat de fopspeen ooit weg zal moeten. Hij heeft die tenslotte al zijn hele leven. Het is dus wel zo eerlijk om – op het niveau van een peuter – wat uitleg te geven.
Vertel bijvoorbeeld: “Jij hebt een speent om makkelijker in slaap te vallen. Maar papa en mama denken dat het je nu wel lukt om zelf rustig te worden en dan in slaap te vallen, ook zonder speentje. Dus we gaan dit samen oefenen. We plakken deze stickers / kleuren deze speentjes en in als het vol is, doen we de spenen weg.”
Je hoeft de speen niet impliciet of expliciet af te keuren. Bijvoorbeeld “spenen zijn voor baby’s” of “spenen zijn slecht”. Benader het positief: “slapen zonder speen is goed voor je tanden”.
De Week zonder Speen 2026 is een initiatief van Volmondig Logopedie.
Mede mogelijk gemaakt door: Elmex en NvVK.

