Moet je het wondje bij je baby masseren om teruggroei of verkleving van het tongriempje te voorkomen?
Stel, je baby wordt behandeld vanwege een kort tongriempje.
Met laseren of wegbranden (met elektrotoom) van de tongriem, ontstaat in veel gevallen een ruitvormige wond. Dit zorgt ervoor dat er meer (bewegings)ruimte onder de tong komt. Het duurt 10 dagen voordat het wondje dicht is en 6 weken voordat het volledig geheeld is. Wanneer er enkel een knipje wordt gegeven in het tongriempje, ontstaat er geen ruitvormige wond.
In het kort
-
- Massage en stretching onder de tong na een tongriemingreep worden niet aanbevolen.
- Er is geen goed bewijs dat dit verkleving of teruggroei voorkomt.
- Bovendien kan massage pijnlijk zijn voor je baby.
- Focus daarom op herstel, zo nodig pijnstilling en goed drinken.
- Een preverbaal logopedist of lactatiekundige kan jullie hierbij begeleiden.
Vaak krijg je als ouder het advies om ‘nazorgoefeningen’ te doen. Wat is het doel van deze oefeningen en welke oefeningen worden geadviseerd?
Doel 1. Zorgen dat de wond goed geneest
In de literatuur wordt het zo uitgelegd: bij genezing wil je dat de ‘ruit’ blijft bestaan en daarvoor is nazorg bedoeld. Je houdt de wond als het ware wat langer open zodat de randen van de ruit niet verticaal naar elkaar toe groeien. Om ‘teruggroei’ of ‘verkleving’ van het tongriempje te voorkomen, worden vaak oefeningen aangeraden. Welke oefeningen het zijn, verschilt per behandelaar. Ook online vind je verschillende adviezen. Er zijn ook behandelaren die géén nazorg adviseren.
Vaak is het een combinatie van masseren of stretchen van de wond, de juiste tongpositie in rust uitlokken en ‘tongspelletjes’ zoals oefenen met de tong naar boven, naar voren en naar de zijkant doen. Deze moet je meestal twee tot zes weken na de ingreep blijven doen. Soms wordt gezegd, twee keer per dag, soms zes keer en soms iets er tussenin.
Eerst even over de verkleving/teruggroeien van de tongriem: we weten uit onderzoek dat ongeveer 0,5-1% van de baby’s hier last van heeft na een ingreep. Een wond in de mond herstelt zeer snel en er wordt gezegd dat dit de reden is dat massage nodig is, om te voorkomen dat de wond te snel dichtgroeit. Ik heb echter ook informatie van experts gekregen die aangeven dat er méér littekenweefsel zal ontstaan wanneer je een wond tijdens het genezingsproces ‘stoort’.
Het is dus de vraag of massage en stretching werkelijk zinvol zijn.
Doel 2. De vaardigheden van de baby verbeteren: drinken uit de borst en/of fles en mondmotoriek
Dit is natuurlijk het doel van de ingreep: betere functionele mogelijkheden met de tong!
Hiervoor worden bijvoorbeeld oefeningen aangeraden waarbij de volwassene met de vinger in mond van de baby gaat om de baby te laten zuigen of andere bewegingen met de tong te laten maken. Ook zijn er oefeningen waarbij de baby bewegingen moet nadoen. Soms worden dit ‘tongspelletjes’ genoemd. Oudere baby’s kunnen ook adviezen krijgen voor (bijt)speeltjes om mee te oefenen.
Voor een pasgeboren baby is de functie van de tong eigenlijk alleen maar: zuigen. Hier moet dus ook de belangrijkste focus liggen. Tijdens het drinken aan de borst, ontstaat er suctie doordat de onderkaak daalt. Hierdoor ontstaat er spanning onder de tong, op de plek waar de tongriem is gekliefd. Dat komt doordat de tong een vacuüm creëert. De tong is verbonden aan de onderkaak en bij het zuigen beweegt de onderkaak naar beneden. Oftewel, het is te beredeneren dat zuigen aan de borst en natuurlijke stretch geeft van het weefsel onder de tong. En wat nu zo mooi is: de melk én het zuigen werken tegelijkertijd kalmerend en pijnstillend.
Bij drinken uit de fles vindt deze stretching eveneens plaats, maar in mindere mate. Dit is omdat de intra-orale druk bij drinken uit de fles anders is dan bij drinken aan de borst (De Groot, 2024).
Het oefenen met de fles of borst en de mondmotoriek, is raadzaam wanneer hierover een hulpvraag bestaat bij de ouders. Dit kan het beste plaatsvinden onder begeleiding van een preverbaal logopedist, of (bij borstvoeding) een lactatiekundige. Individueel advies en begeleiding is hierbij aangewezen.
Wat zijn de ervaringen van ouders met deze nazorg?
De massage van de wond is pijnlijk voor een baby en daardoor logischerwijs naar om te doen voor de ouder en niet bevorderlijk voor de positieve interactie tussen de ouder en de baby. Ongeveer 40 procent van de ouders geeft aan dat ze de geadviseerde massage niet of niet volledig hebben uitgevoerd, vaak omdat het pijnlijk was voor de baby of omdat het lastig uit te voeren was. (Bhandarkar, Dar, Karia & Upadhyaya, 2022, Miller et al, 2025).
In de praktijk hoor ik vaak dat ouders de nazorg niet hebben gedaan omdat ze het naar vonden hun baby pijn te doen. Maar ook dat ouders de nazorg hebben gedaan, terwijl het volledig tegen hun gevoel in ging, omdat ze bang waren dat de ingreep anders ‘voor niets’ zou zijn geweest.
Wat weten we eigenlijk over het nut en de noodzaak van de nazorgoefeningen?
Er wordt vaak gezegd ‘er is te weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan, we weten niet of het nodig is om deze nazorg te doen’. Echter, ik vind dat dit de halve waarheid is. De laatste jaren zijn er namelijk meerdere studies verschenen naar het onderwerp.
In 2022 is er een studie verschenen waarin 632 baby’s zijn betrokken. Als nazorg werd er massage onder de tong geadviseerd, 2x per dag, 7 dagen lang. Er werd geen stretching geaan. Uit dit onderzoek blijkt dat er géén verschil is tussen de groepen die wél en die géén nazorg kregen geadviseerd. In beide groepen dronken evenveel baby’s na de ingreep succesvol aan de borst en er was ook geen significant verschil in het aantal baby’s waarbij de tongriem opnieuw teruggroeide (Bhandarkar, 2022). Valle (2025) onderzocht of het uitvoeren van oefeningen voorspelt of het tongriempje opnieuw vastgroeit of verkleeft. Dit bleek niet het geval.
In de laatste jaren verschenen nog enkele studies naar nazorg of stretching. Deze onderzoeken hebben ieder hun beperkingen, waardoor we te weinig kunnen afleiden uit de conclusies. Bijvoorbeeld omdat 23 procent van de onderzoeksgroep buiten het onderzoek is gelaten (Miller, 2025) of omdat er sprake is van commerciële belangenverstrengeling (Merkel-Walsh, 2024).
Er is géén bewijs dat massage van de wond betere uitkomsten geeft van de behandeling van de tongriem bij een zuigeling (LeFort et al, 2021).
In het artikel van Cook (2025) wordt benadrukt dat zowel voor als na de ingreep de zorg vooral afgestemd moet zijn op de ouder en de baby. Ga in gesprek met je zorgverlener over het plan voor jouw baby.
Mijn advies aan ouders:
1) Win informatie in over het doen van nazorg bij je zorgverleners. Weeg deze informatie af en beslis, wat voor jullie en jullie baby de beste keuze lijkt. De BRAINS-methode kan je helpen bij de afweging. Maak samen een plan wat bij jullie past.
2) Stretching van de tong en massage onder de tong bij baby’s worden niet aanbevolen.
3) Leg de baby frequent live aan de borst na de ingreep. Of: geef de fles, min. 7x per dag. Oefen met een lactatiekundige of preverbaal logopedist om je baby goed te laten aanhappen en zuigen! Dit is de beste en meest passende oefening voor je baby.
4) Geef je baby pijnstilling als je ook maar enigszins denkt dat de baby pijn heeft en geef huid op huidcontact of draag je baby in een draagzak/draagdoek.
5) Overweeg om de sleeping tongue posture hold oefening te doen met je baby tijdens slaap. Link naar Youtube.
6) ‘Bodywork’: een kindermanueel fysiotherapeut, osteopaat of chiropractor kan de voorwaarden scheppen om je baby op een juiste manier te laten bewegen tijdens de voedingen. Deze behandeling is kan van nut zijn om in te zetten vóór de eventuele tongriem-ingreep en ook daarna.
Waar vind je hulp voor je baby?
Een preverbaal logopedist brengt de algehele voedingssituatie en mondmotoriek van je kind in kaart, doet een mondonderzoek, maakt een behandelplan en geeft je advies over het verbeteren van voedingsmomenten. Op www.nvpl.nl kun je een preverbaal logopedist zoeken bij je in de buurt.
Volmondig Logopedie is een praktijk die gespecialiseerd is in preverbale logopedie bij jonge kinderen en heeft locaties in Nijmegen, Lent, Druten, Cuijk, Arnhem en Tiel.
Auteur
Maaske Treurniet MA, preverbaal logopedist en lactatiekundige
Met dank aan
Dank aan Nike Mencke, verloskundige en lactatiekundige, voor haar feedback op de eerste versie van dit artikel. www.roomborstvoeding.nl
Dank aan Karola de Graaf voor het meelezen met de tweede versie van dit artikel. Instagram @debabydoctors
Eerste verschijningsdatum van dit artikel: 4 februari 2024. Laatste update: 26 september 2026.
Bronnen
Bhandarkar, K. P., Dar, T., Karia, L., & Upadhyaya, M. (2022). Post Frenotomy Massage for Ankyloglossia in Infants-Does It Improve Breastfeeding and Reduce Recurrence?. Maternal and child health journal, 26(8), 1727–1731.
Cook, T., Nolan, E., Tseng, R. J., & Smart, S. (2025). Pre- and Post-Operative Care Protocol for Infants with Tongue-Tie: Clinical and Caregiver Perspectives. International Journal of Orofacial Myology and Myofunctional Therapy, 51(1), 3. https://doi.org/10.3390/ijom51010003
Groot, S. de , Gerven, M. van, Haaften, L. van,, Lagarde, M. & Hulst, K. van, Lagarde, M., Scholten, S., Engel-Hoek, L. van den, (2024). Eet- en drinkproblemen bij jonge kinderen. Assen: Van Gorcum.
LeFort, Y., Evans, A., Livingstone, V., Douglas, P., Dahlquist, N., Donnelly, B., Leeper, K., Harley, E., & Lappin, S. (2021). Academy of Breastfeeding Medicine Position Statement on Ankyloglossia in Breastfeeding Dyads. Breastfeeding medicine : the official journal of the Academy of Breastfeeding Medicine, 16(4), 278–281.
Merkel-Walsh, R. A., & Overland, L. L. (2024). Clinical Perspectives on Post-Operative Care for Tethered Oral Tissues (TOTs). International Journal of Orofacial Myology and Myofunctional Therapy, 50(2), 1–13. https://doi.org/10.52010/ijom.2024.50.2.2
Miller, J. E., Chung, H. R., Marshall, C. R., Wilhalme, H. M., & West, A. N. (2025). Outcomes of stretching exercises after lingual frenotomy in infants: A prospective, interventional study. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 191, 112280.
Valle-Del Barrio, B., Maya-Enero, S., Prat-Ortells, J., López-Vílchez, M. Á., & Candel-Pau, J. (2025). Readhesion of Tongue-Tie Following Neonatal Frenotomy: Incidence and Impact of Postoperative Exercises in a Prospective Observational Study. Children, 12(8), 971. https://doi.org/10.3390/children12080971
Over de auteur