De fopspeen. Een fantastisch hulpmiddel voor baby’s, maar niet meer zo goed voor de mondmotoriek en de tandjes van je peuter.

Afscheid nemen van de speen is niet altijd makkelijk. Je kind wil niet slapen zonder speen. Bij het afleren van de speen, huilt je peuter.  Gevoelsmatig weet je zelf wel wanneer de tijd rijp is om de speen te gaan afbouwen. Kies een periode waarin je tijd hebt om je kind extra te troosten. Op de website van Volmondig Logopedie staan meerdere artikelen over de fopspeen en ook op Instagram (@maaske_volmondiglogopedie) vind je veel informatie.

Stoppen met de fopspeen kan op een positieve manier! Het boek Silas slaapt zonder speen helpt hierbij.

In dit vrolijke boek wordt de fopspeen niet veroordeeld. Het kind wordt juist enthousiast gemaakt voor alles wat hij kan met zijn mond zónder speen.
Samen met je kind probeer je alles uit. Zo werkt het boek heel verbindend en kindgericht. Er zit ook een kalender bij (met stickers!), zodat je kind duidelijk ziet wanneer de speen weggaat. Voorspelbaarheid helpt voor peuters.

Al vele peuters zijn dankzij dit boek gestopt met de speen. En veel kinderen willen het boek daarna nog heel vaak lezen!

Bestel het boek voor € 14,95 via deze link: https://www.volmondiglogopedie.nl/webshop

Ik heb de Ardo Melia (2 stuks – dubbelzijdig) kolf voor jullie uitgetest en ik ben er dik tevreden over!!

Ik ben nog van de generatie die kolfde met twee schelpen en twee slangen naar één motor. Eén hand vrijspelen lukte nog net, maar zonder stopcontact was ik nergens (2015).
En eerlijk: ik moest wel even wennen aan de handsfree kolf. Bij de Melia maak je de motor aan de schelp vast en stop je de hele unit in je BH. Ik moest even prutsen zodat ze bleven zitten. Maar de BH-verlengbandjes (die bij de kolf zitten!) waren de oplossing,

Je hoeft niet voorover te leunen terwijl je kolft: zelfs als ik onderuit zak op de bank, eindigt de melk netjes in de schelp, super handig!

Als lactatiekundige weet ik dat de kolfschelpen voor de meeste vrouwen veel te groot zijn. Maar bij de Melia zitten twee inzetstukjes van 19 mm die perfect zijn voor mij.

Opladen gaat met de standaard usb-C-kabel die overal in je huis ligt. (Maar er zitten er ook twee in de doos) en de accu gaat echt lang mee!

Melk overgieten in een flesje (als ik klaar ben) lukt echt zonder een druppel te knoeien, super handig!

Een kolf schoonmaken vind ik altijd wel een beetje gedoe, want het zijn gewoon meerdere onderdelen en je moet ‘m daarna weer in elkaar zetten. Maar bij de Melia gaat dat verder ook gewoon soepel. (Tip: maak je partner hiervoor verantwoordelijk 😉)

Oja en misschien wel het belangrijkste:  ik ben zó klaar met kolven en mijn opbrengst is dikke prima! Het opvangreservoir is lekker groot (180 ml) dus het stroomt niet zomaar over als je even niet oplet.

Ik had de handleiding niet volledig gelezen toen ik begon, maar ik had wel succesvol gekolfd. Dus het apparaat werkt intuïtief.

P.S. Ik heb zelf om deze kolfapparaten gevraagd, heb ze gekregen in ruil voor 2 posts met mijn eerlijke mening.

Prijs voor een dubbele kolf (januari 2026): €179,00 –  €199,00
Beschikbare maten borstschilden: 17mm, 19mm, 24mm, 27mm.
(Meegeleverd is 24mm met 19mm inzetstukjes).

Een hapje nemen van de lepel, lijkt misschien simpel. Maar voor je baby is het een hele mijlpaal. Er gebeurt van alles in dat kleine mondje én in zijn hoofdje. En jij mag dat van dichtbij meemaken.

Sta je weleens stil bij wat een kind allemaal leert als hij gaat eten van een lepel? Het is echt razend knap. Kijk maar:

Eten van een lepel vraagt samenwerking van het hele lijf

• Je baby moet zijn hoofd stabiel houden
• Met zijn ogen de lepel volgen

En dan moet hij nog zijn mond openen op het juiste moment. Dat vraagt aandacht en controle.

Mondmotoriek in actie

Wat er in het mondje gebeurt, is al helemaal indrukwekkend:

• De lippen sluiten zich om de lepel
• De tong beweegt het hapje naar achteren
• Precies op het juiste moment, wordt er geslikt

En dat allemaal in een paar seconden!

Eten is ook topsport voor de hersenen

Je baby moet:

• De smaak en structuur verwerken
• Snappen dat hij níet hoeft te zuigen
• Beslissen of hij het vertrouwt

En dan is het ook nog eens een sociaal moment. Je maakt oogcontact, praat tegen hem, moedigt hem aan.

Eten is dus niet alleen motorisch, maar ook sensorisch en emotioneel spannend.

Je kind leert dus véél, en hij leert het stap voor stap!

Eten van een lepel is geen trucje. Het is een vaardigheid die je kind stap voor stap ontwikkelt, als hij eraan toe is.

Het leerproces gaat met horten en stoten, dat hoort erbij.

Wanneer is je baby er klaar voor?

Meestal rond de 4 tot 6 maanden. Je ziet dan dat je baby:

• Het hoofd stabiel in het midden houdt tijdens liggen in een stoeltje
• Handjes of speelgoed in de mond stopt

Dan kun je rustig starten met oefenen.

Soms lukt het niet vanzelf

Soms gaat het eten van een lepel moeilijk:

• Je baby draait zijn hoofd weg of houdt de mond stijf dicht
• Hij verliest veel voeding weer uit de mond
• Hij blijft kokhalzen

Dan is het slim om advies te vragen. Eten hoort leuk te zijn. Als jij je zorgen maakt, kijk ik graag even met je mee.

Maak een afspraak voor een consult: www.volmondiglogopedie.nl/aanmeldformulier

Fopspeen afbouwen bij je baby (6–12 maanden)

Gebruikt jouw baby een fopspeen om te slapen of rustig te worden? Dan vraag je je misschien af: wanneer is het tijd om ermee te stoppen? En vooral: hoe doe je dat zonder strijd of tranen?

Tussen 6 en 12 maanden is een goed moment om af te bouwen. Je baby heeft dan minder zuigbehoefte en is nog niet sterk gehecht aan de speen.

Wacht je langer, dan wordt stoppen moeilijker. Je kind hecht zich dan meer aan gewoontes en routines en protesteert misschien tegen het afbouwen.

Waarom stoppen belangrijk is

Langdurig speengebruik kan de mondontwikkeling beïnvloeden:

• De tong ligt laag in de mond
• De bovenkaak groeit minder breed
• Het gebit kan scheef groeien

Door op tijd te stoppen, geef je de mond ruimte om goed te groeien.

Zo bouw je de speen af – 5 tips:

1. Gebruik de speen alleen nog in bed. Overdag niet meer.
2. Begin met één slaapmoment. Kies een dutje zonder speen. Troost op andere manieren.
3. Bied alternatieven: knuffel, doekje met jouw geur, wiegen of zingen.
4. Blijf rustig en duidelijk. Zeg vriendelijk: “De speen is klaar. Ik blijf bij je.”
5. Geef elke stap een paar dagen. Verwacht geen wonderen. Vaak zie je na drie dagen verschil.

Wat als het lastig is?

Soms reageert je baby heftig. Dat is niet gek. Misschien is je kind moe, ziek of zit in een sprong. Geef het tijd. Vraag zo nodig hulp van een logopedist, tandarts of mondhygiënist.

Extra hulp nodig?”

Vraag je tandarts, mondhygiënist of een logopedist om hulp.

De mondmotoriek van je kind verbeteren?

In mijn online cursus ‘BOOST de mondmotoriek van je kind’ leer je stap voor stap hoe je de speen afbouwt. Zonder strijd. Met aandacht voor mondmotoriek.

Je krijgt:
👉 duidelijke video’s
👉 praktische tips en oefeningen
👉 rust in je hoofd
👉 een plan dat past bij jouw kind

Bekijk de cursus:
https://www.volmondigacademy.nl/oudercursusmondmotoriek

Soms verlopen de voedingsmomenten met de fles helemaal niet plezierig. Je baby weigert vaak, hij huilt bij het drinken van de fles. Of hij stopt veel te snel en weigert verder te drinken.

Bij een flesaversie probeert je baby het drinken uit de fles te vermijden, omdat hij het een onplezierige of stressvolle situatie vindt. Het gaat om baby’s die fysiek gezien wel uit een fles zouden kúnnen drinken.

Een aversie houdt in dat een voorwerp of situatie wordt vermeden omdat het wordt geassocieerd met een onplezierige, stressvolle of pijnlijke stimulus.

Als je dit bij je baby merkt, kan hij een flesaversie hebben.

Signalen van een mogelijke flesaversie zijn:
– Je kunt enkel nog in één houding voeden, of in een bepaalde (donkere) kamer
– Je baby drinkt het liefst slapend, of alléén nog maar slapend
– Je baby maakt geen oogcontact tijdens het drinken
– Je baby neemt een paar slokken, maar draait dan zijn hoofd weg en gaat huilen of overstrekken
– Er is een vermoeden van koemelkallergie, maar het gaat niet beter na de overstap op hypoallergene voeding

Wat doet een logopedist bij een flesaversie?
– Bekijken wat de mogelijke onderliggende oorzaken van de flesaversie zijn
– In overleg met anders zorgverleners mogelijke medische oorzaken van de flesaversie uitsluiten
– Observeren of er sprake is van een voedingsprobleem of een mondmotorisch probleem
– Een plan maken om van de voedingen met je baby weer een PLEZIERIG moment te maken

Ben je een ouder en vermoed je een flesaversie bij je kind? Je kunt je aanmelden voor een consult (ook online is mogelijk) via het aanmeldformulier of een logopedist zoeken bij je in de buurt via de website van de NVPL.

Ben je logopedist? Dan kun je meer leren over het behandelen van een flesaversie door de Masterclass Flesacceptatie te volgen, een online cursus voor preverbaal logopedisten. Meer informatie:  https://www.volmondigacademy.nl/masterclass-flesacceptatie

#volmondig #logopedie #onlinecursus #flesaversie #preverbalelogopedie #flesweigeren #flesvoeding #babyfles

Stel, je baby wordt behandeld vanwege een kort tongriempje.
Met laseren of wegbranden (met elektrotoom) van de tongriem, ontstaat in veel gevallen een ruitvormige wond. Dit zorgt ervoor dat er meer (bewegings)ruimte onder de tong komt. Het duurt 10 dagen voordat het wondje dicht is en 6 weken voordat het volledig geheeld is.
Wanneer er enkel een knipje wordt gegeven in het tongriempje, ontstaat er geen ruitvormige wond.

Vaak krijg je als ouder het advies om ‘nazorgoefeningen’ te doen. Wat is het doel van deze nazorg?

1. Zorgen dat de wond goed geneest
Bij genezing wil je dat de ‘ruit’ blijft bestaan en daarvoor is nazorg bedoeld. Je houdt de wond als het ware wat langer open zodat de randen van de ruit niet verticaal naar elkaar toe groeien. Om ‘teruggroei’ of ‘verkleving’ van het tongriempje te voorkomen, worden vaak oefeningen aangeraden. Welke oefeningen het zijn, verschilt. Vaak is het een combinatie van masseren of stretchen van de wond, de juiste tongpositie in rust uitlokken en ‘tongspelletjes’ zoals oefenen met de tong naar boven, naar voren en naar de zijkant doen.  Deze moet je meestal twee tot zes weken na de ingreep blijven doen. Soms wordt gezegd, twee keer per dag, soms zes keer en soms iets er tussenin.

Eerst even over de verkleving/teruggroeien van de tongriem. We weten uit onderzoek dat ongeveer 0,5-1% van de baby’s hier last van heeft. Een wond in de mond herstelt zeer snel en er wordt gezegd dat dit de reden is dat massage nodig is, om te voorkomen dat de wond te snel dichtgroeit. Ik heb echter ook experts gesproken die aangeven dat er méér littekenweefsel zal ontstaan wanneer je een wond tijdens het genezingsproces ‘stoort’.
Het is dus de vraag of massage en stretching werkelijk zinvol zijn.

2. Zorgen dat je baby snel goed gaat doen wat hij ‘moet’ doen: drinken uit de borst en/of fles
Dit is natuurlijk het doel van de ingreep: betere functionele mogelijkheden met de tong!
Voor een pasgeboren baby is de functie van de tong eigenlijk alleen maar: zuigen. Hier moet dus ook de belangrijkste focus liggen.
Tijdens het drinken aan de borst, ontstaat er suctie doordat de onderkaak daalt. Hierdoor ontstaat er spanning onder de tong, op de plek waar de tongriem is gekliefd. Dat komt doordat de tong een vacuüm creëert. De tong is verbonden aan de onderkaak en bij het zuigen beweegt de onderkaak naar beneden. Oftewel, het is te beredeneren dat zuigen aan de borst en natuurlijke stretch geeft van het weefsel onder de tong. En wat nu zo mooi is: de melk én het zuigen werken tegelijkertijd kalmerend en pijnstillend.
Bij drinken uit de fles vindt deze stretching eveneens plaats, maar in mindere mate. Dit is omdat de intra-orale druk bij drinken uit de fles anders is dan bij drinken aan de borst (De Groot, 2024).

Wat zijn de ervaringen van ouders met deze nazorg?
De massage van de wond is pijnlijk voor een baby en daardoor logischerwijs naar om te doen voor de ouder en niet bevorderlijk voor de positieve interactie tussen de ouder en de baby. Ongeveer de helft van de ouders geeft aan dat ze de geadviseerde massage niet of niet volledig hebben uitgevoerd, vaak omdat het pijnlijk was voor de baby of omdat het lastig uit te voeren was. (Bhandarkar, Dar, Karia & Upadhyaya, 2022).
In de praktijk hoor ik vaak dat ouders de nazorg niet hebben gedaan omdat ze het naar vonden hun baby pijn te doen. Maar ook dat ouders de nazorg hebben gedaan, terwijl het volledig tegen hun gevoel in ging, omdat ze bang waren dat de ingreep anders ‘voor niets’ zou zijn geweest.

Wat weten we eigenlijk over het nut en de noodzaak van deze massage?
Er wordt vaak gezegd ‘er is te weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan, we weten niet of het nodig is om deze nazorg te doen’.
Echter, ik vind dat dit de halve waarheid is. Er is namelijk in 2022 een studie verschenen waarin 632 baby’s zijn betrokken. Uit dit onderzoek blijkt dat er géén verschil is tussen de groepen die wél en die géén nazorg kregen geadviseerd. In beide groepen dronken evenveel baby’s na de ingreep succesvol aan de borst en er was ook geen significant verschil in het aantal baby’s waarbij de tongriem opnieuw teruggroeide (Bhandarkar, Dar, Karia & Upadhyaya, 2022). Er is géén bewijs dat massage van de wond betere uitkomsten geeft van de behandeling van de tongriem bij een zuigeling (LeFort et al, 2021).

Mijn advies:
1) Win informatie in over het doen van nazorg bij je zorgverleners. Weeg deze informatie af en beslis, wat voor jullie en jullie baby de beste oplossing lijkt. De BRAINS-methode kan je helpen bij de afweging.
2) Leg de baby frequent live aan de borst na de ingreep. Of: geef de fles, min. 7x per dag. Oefen met een lactatiekundige of preverbaal logopedist om je baby goed te laten aanhappen en zuigen! Dit is de beste en meest passende oefening voor je baby.
3) Geef je baby pijnstilling als je ook maar enigszins denkt dat de baby pijn heeft.
4) Overweeg om de sleeping tongue posture hold oefening te doen met je baby. Link naar Youtube.
5) ‘Bodywork’: een kindermanueel fysiotherapeut, osteopaat of  chiropractor kan de voorwaarden scheppen om je baby op een juiste manier te laten bewegen tijdens de voedingen. Deze behandeling is kan van nut zijn om in te zetten vóór de eventuele tongriem-ingreep en ook daarna.

Veel dank!
Veel dank aan Nike Mencke, verloskundige en lactatiekundige, voor haar feedback die dit artikel beter maakte. www.roomborstvoeding.nl

Bronnen

Bhandarkar, K. P., Dar, T., Karia, L., & Upadhyaya, M. (2022). Post Frenotomy Massage for Ankyloglossia in Infants-Does It Improve Breastfeeding and Reduce Recurrence?. Maternal and child health journal, 26(8), 1727–1731.

Groot, S. de , Gerven, M. van, Haaften, L. van,, Lagarde, M. & Hulst, K. van, Lagarde, M., Scholten, S., Engel-Hoek, L. van den,  (2024). Eet- en drinkproblemen bij jonge kinderen. Assen: Van Gorcum.

LeFort, Y., Evans, A., Livingstone, V., Douglas, P., Dahlquist, N., Donnelly, B., Leeper, K., Harley, E., & Lappin, S. (2021). Academy of Breastfeeding Medicine Position Statement on Ankyloglossia in Breastfeeding Dyads. Breastfeeding medicine : the official journal of the Academy of Breastfeeding Medicine, 16(4), 278–281.

De onderlip en bovenlip hebben ieder hun eigen frenulum. Dit heet het lipbandje, lipriempje of lipfrenulum.

Soms krijgen ouders het advies dit te laten knippen, laseren of behandelen met elektrotoom om de (borst)voeding te verbeteren. Heeft dit een positieve invloed op de (borst)voeding? Wat zegt de wetenschappelijke literatuur?

Even wat feiten op een rij:

1. 83 – 93 % van de baby’s heeft een kort lipbandje. (Post & Hendriks, 2018). Dit kan beschouwd worden als fysiologisch normaal. (Baart & Bosgra, 2004). Uit onderzoek blijkt dat, met de huidige classificaties, het niet mogelijk is om een betrouwbare beoordeling te doen van wat een kort lipbandje is. (So, Jenks, Ryan, Tunkel, McKenna Benoit & Walsh, 2022).

2.  Het is een misverstand dat de bovenlip naar buiten gekruld moet zijn tijdens de borst- of flesvoeding.
De ónderlip moet naar buiten gekruld zijn, omdat de mond wijd om de tepel heen moet en de tong tijdens het zuigen over de onderkaak ligt.
Echter, de bovenlip dient neutraal te zijn of licht naar buiten gekruld. (Bron: Wambach & Spencer).

3. Er zijn ook mogelijke tandheelkundige gevolgen van een kort lipbandje. Onder andere: een kort lipbandje kan zorgen voor ‘pockets’ boven de voortanden, waar vuil in kan blijven zitten. Poetsen is dan heel moeilijk en de tanden kunnen hierdoor beschadigen. Dit kan een reden zijn het lipbandje te behandelen in overleg met een tandarts. (Baart & Bosgra, 2004).

4. Het is heel moeilijk te bepalen of de voeding verbetert door deze ingreep. In bijna alle gevallen worden in Nederland namelijk het lipbandje en het tongriempje op dezelfde dag behandeld. Wanneer de (borst)voeding vervolgens beter verloopt, is dus niet te zeggen of dat het resultaat is van de behandeling van het lipbandje, of van het tongriempje.  (Post & Hendriks, 2018). Van een kort tongriempje is uit wetenschappelijk onderzoek wel bekend dat dit van negatieve invloed is op de borstvoeding.

Mijn advies?
Besef dat het ongelofelijk ingewikkelde materie is en dat iedere situatie anders is. Stel vragen aan je zorgverlener, bespreek de informatie met je partner of iemand anders die je vertrouwt. Vraag eventueel bedenktijd zodat je een zorgvuldige afweging kunt maken over een eventuele ingreep.

De aangewezen persoon om je te helpen bij borstvoedingsproblemen, is een lactatiekundige en bij flesvoedingsproblemen een preverbaal logopedist. Schakel ze in, want daar zijn ze voor.

Bronnen

Baart J. & Bosgra, J. (2004). Te kort of hypertrofisch frenulum van de bovenlip. Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde, 111, 174-178.

Post, E.D.M., Hendriks, J.K. (2018). Strakke lipriempjes bij neonaten, de zin of onzin van behandelen. Tijdschrift Jeugdgezondheidszorg 50, 58–63.

So, R. J., Jenks, C., Ryan, M. A., Tunkel, D. E., McKenna Benoit, M. K., & Walsh, J. M. (2022). Upper lip tie: A novel classification scale with improved inter-rater reliability. Laryngoscope investigative otolaryngology, 7(5), 1611–1617.

Wambach K., Spencer B. (2019). Breastfeeding and human lactation (6th ed.). Jones & Bartlett Learning.